E-Learning

Ga aan de slag. Succes !


Airconditioning en koeling

Het allernieuwste is het Dry to Cool multisplit systeem. Het combineert indirecte verdampingskoeling met het slim drogen van lucht. Viermaal energiezuiniger koelen dan conventioneel,  zonder gebruik van compressoren en schadelijke F-gassen. Multisplit maakt het mogelijk de verschillende ruimtes in het pand afzonderlijk te koelen.

Het werkt als volgt

Als water op een oppervlak verdampt doordat er lucht langs stroomt, koelt de lucht af. Wanneer je de gekoelde lucht, die waterdamp bevat en vochtig is, met een warmtewisselaar scheidt van de lucht die je uiteindelijk wilt koelen, spreken we van indirecte verdampingskoeling. Er kleeft één bezwaar aan: om goed te kunnen koelen moet de luchtstroom droog zijn. En drogen van lucht kost heel veel energie.
Om dit te voorkomen heeft men slim droogmateriaal ontwikkeld om de luchtstroom heel energiezuinig te kunnen drogen. Dat droogmateriaal doet haar werk al bij relatief lage temperaturen. Je kunt dus gebruikmaken van allerlei duurzame bronnen – een warmtepomp bijvoorbeeld, of restwarmte – om de luchtdroger van energie te voorzien.Een COP van 12 is dan haalbaar.
 
koeling
Koelen via geluid
 
De THEAC 25 koelt via het onderstaande schema. Het zet warmte via geluid om in kou en dat zonder bewegende delen.
Men verwacht er veel van.
Geluidskoeling
Cijfers

In de VS gaat 1/3e van de energie op aan koelen. De compressie kost veel energie.
Van ons elektriciteitsverbruik gaat 25 % naar koelen. In 2007 had 80 % van de ziekenhuizen, 60 % van de kantoorgebouwen en 50 % van de winkels een koelinstallatie.

Van de woningen maar 6 %. Maar dat verandert. Mensen gaan vanuit hun gekoeld kantoor in de aircogekoelde auto en willen dan thuis ook gekoeld zitten.

Zorg dat het gebouw alleen daar gekoeld of verwarmd wordt waar dat nodig is. Als er normaal 100 mensen werken en die dag maar 50 dan kan de aanvoer van koude of warme lucht worden verminderd, wat veel scheelt in de hoeveelheid energie die wordt verbruikt.
In 2010 verwacht men dat de eerste magneetkoelkast op de markt komt. Het kan een energiezuinig alternatief zijn.
 
Methoden

1. Men laat water heel snel verdampen. Hierdoor koelt de lucht sterk af en dat gecombineerd met een ventilatiesysteem kun je een ruimte energiezuinig koelen. Dit met 75 tot 90 % minder energie.

2. Je kunt lucht verwarmen via glazen warmtepanelen. De warmte stijgt op en zuigt koude lucht aan (uit de kelder of de noordkant van het gebouw b.v.) Doordat de lucht in beweging is ontstaat een prettig gevoel net of een raam open staat. De werking kan worden versterkt door het plaatsen van een solaire schoorsteen.
Bedrijf Progress control / Microjoules te Waalwijk

3. De zon kan ook koelen via absorptiekoeling . Gebruik dan water onder lage druk. Zo laag dat het al verdampt wanneer er lauw water langs komt. (hoe lager de druk hoe eerder water gaat borrelen). Het verdampte water kun je op laten nemen door silicagel (dat men gebruikt als kleine zakjes bij verpakkingen).   Als de gel vol zit dan sluit een klep en gaat een andere open die de gel langs water laat gaan dat is opgewarmd door de zon. Dan droogt de gel weer en wordt de warmte aan de buitenkant van het gebouw afgegeven. De droge gel kan weer opnieuw gebruikt worden.
Je hoeft geen koudemiddel mechanisch samen te persen waardoor er ook minder onderhoud zit aan dergelijke machines. Ze bevatten ook minder schadelijke stoffen. ClimateWell uit Zeden maakt ze. In de winter kan het systeem gebruikt worden voor verwarming. Tot nu toe waren de koelmachines alleen geschikt voor grote gebouwen (scholen) maar nu zijn ook kleinere gemaakt. Ook de warmte uit industrie processen kan gebruikt worden. De stadsverwarming zou in de zomer huizen kunnen koelen. Ook kan men de warmte van de motor van een auto gebruiken voor de eigen airco.

4. Magnetisch koelen.
Een magneet in een magnetisch veld warmt op. Verdwijnt het magnetisch veld dan geeft hij die warmte weer af en koelt hij = magnetocallorisch effect. Door een magnetisch veld worden elektronen keurig gerangschikt en kunnen ze niet meer zo goed bewegen. Daardoor gaan de atomen meer trillen en worden dus warmer.
Vroeger alleen een effect bij superkoeling, nu al bij kamertemperatuur bij een legering van gadolium, silicium en germanium.

5. Koelen met thermo-elektrische materialen
Dat zijn materialen die onder spanning aan de ene kant warm worden en aan de andere kant koud.

6. Koelen met koud water uit aquifers
Bij warmete- koude opslag in de bodem kan men in de zomer koud water uit de grond gebruiken om de gebouwen te koelen. Het water wordt dan warm en kan dan weer de grond in. In de winter kan dat warme water gebruikt worden voor de opwarming van de gebouwen. Dit is het principe van de  WKO. Vloerverwarming kan eveneens worden gebruikt om een ruimte te koelen. Dit kan door gekoeld water uit een koelmachine of warmtepomp te gebruiken.
 
7. Koelen met een energiedak
Je kan 's-nachts water door een energiedak laten stromen zodat het afkoelt. Dat water kan je opslaan in tanks. Overdag kan je dan daarmee gebouwen koelen. Dit gebeurt op het Koning Willem I College. Een energiedak is een dak van aluminium waar een lussennetwerk van (water)leidingen in loopt.  

8. Warmtewiel
In de zomer kan het warmtewiel worden gebruikt bij kantoren met een koelsysteem, om de ingaande warme buitenlucht alvast wat te koelen met behulp van relatief koude binnenlucht.
koeling
 
Hoe kan je het energieverbruik verminderen
 
Airconditioning is een echte energievreter in de zomer. Met enkele aanpassingen kan flink op het energieverbruik en daarmee de kosten van airco bespaard worden.

als

- Efficiënte airconditioning

Het energieverbruik van airconditioning is aanzienlijk. Voor een kantoor van 1250 m² zijn de gemiddelde stroomkosten van airco zo’n 3000 euro per jaar. Het is mogelijk om airconditioning efficiënter te gebruiken en werknemers toch een aangenaam binnenklimaat te bieden.

- Energiezuinige lampen

Gebruik waar mogelijk energiezuinige lampen. Die geven minder warmte af. Dit zorgt voor dubbele winst: de verlichting verbruikt minder energie, en de ruimte wordt minder warm zodat de airco minder hard hoeft te draaien.

- ’s-nachts ventileren (nachtkoeling)

Gebruik de relatief koele buitenlucht om ’s nachts het gebouw te ventileren. Vooral in de zomer levert dit veel winst op door de grote temperatuurverschillen. In de loop van de dag kan automatisch de gewenste temperatuur worden bereikt, omdat kunstlicht, de apparatuur en de aanwezigheid van mensen warmte afgeven. Koelsystemen zijn hierdoor vaak niet meer nodig of hoeven beduidend minder vaak aan te staan.

Koeling ontstaat door het minimaal 4x per uur (natuurlijk) ventileren met relatief koele buitenlucht. Dit is dus veel hoger dan de maximale ventilatie-eisen uit het Bouwbesluit van maximaal zo'n 1x per uur. De normale ventilatievoorzieningen zijn dus bij lange na niet voldoende. Openstaande deuren, ramen en luiken zijn dat wel, maar die zijn inbraakgevoelig. De koeling zal vooral in de nacht en in de ochtend effectief zijn.

De voorzieningen voor zomernachtkoeling bestaan uit te openen delen in gevels en het dak. Ze moeten inbraak en regeninslag vrij zijn en voorzien van warmte-isolatie. Ze moeten dwarsventilatie en thermische trek ('schoorsteenwerking') mogelijk maken. Bij voorkeur op verschillende verdiepingen en in tegenover elkaar liggende gevels en/of dak zijn aangebracht. Binnen de woning moeten voldoende openstaande binnendeuren of roosters zijn. Bewoners moeten tijdens het slapen geen hinder ondervinden van tocht.


- Ramen en deuren dicht

Houd voor een optimale werking van de airco ramen en deuren zoveel mogelijk gesloten.  Zorg dat het temperatuurverschil tussen binnen en buiten niet meer dan 5 graden is.


- Condensator moet warmte kwijt kunnen

Zorg ervoor dat de condensor de warmte kwijt kan. Zet deze op een zo koel mogelijke en stofvrije plaats. Reinig ook de lamellen van de condensor zodat warmte beter kan worden afgevoerd.


-
Lager toerental

Verlaag het toerenniveau van de ventilatoren. Dit kan tot 30% besparing opleveren. Laat de airconditioning ook niet te veel uur achter elkaar draaien.

- Isoleren van koudeleidingen

Door het isoleren van koudeleidingen tussen koelmotor en airco kunt u 5 tot 10% energie besparen.

Meer over koeling is hier te vinden. Uit het energievademecium.

Koelen met het Cloud cast systeem.

Het bestaat uit een rooster van aluminium pijpen die uit een plafond steken. Als er iemand voorbij loopt, sproeit hieruit een dunne mist. Op plaatsen waar het én warm én vochtig is, ervaart niet iedereen dit als prettig. In hete, droge gebieden geeft het welkome verkoeling.

Hoge temperatuur koeling 

HTK is te gebruiken bij klimaatplafonds en vloer- en/of wandkoeling. Klimaatplafonds zijn aan te raden anders loopt je over een koude vloer en dat is niet aangenaam.

In de zomer koelt je met de warmtepomp via de “radiator” aan het plafond. Hier wordt de warmte opgenomen en via waterleidingen naar buiten getransporteerd. Het plafond als “radiator” gebruiken is erg efficiënt, want warmte stijgt op en de warmte zit dus ook tegen het plafond.

In de winter verwarmt je via de warmtepomp. De vloer en/of wand werken dan als radiator. De aanvoertemperatuur van uw verwarmingswater is lager dan traditioneel, maar het comfort is hoger (lekker warme vloer).

Om efficiënt te zijn moet het temperatuurverschil tussen het afgiftesysteem en de te koelen ruimte klein zijn. Dit betekent een 'hoge temperatuur koelsysteem'. De temperatuur van het water is daarbij hoger dan 16 °C. 

De voornaamste redenen voor de toepassing van klimaatplafonds zijn de positieve invloed op het ruimtecomfort en de energetische en praktische ruimtebesparende voordelen van het gebruik van water als koelmedium in plaats van lucht.

De warmteoverdracht vindt bij een klimaatplafond voor een groot deel door middel van straling plaats en voor een kleiner deel door middel van convectie. Hierdoor ontstaat bij een gelijk koelvermogen minder luchtbeweging in de ruimte.

Door de lage stralingstemperatuur kan de ruimte temperatuur iets hoger zijn zonder dat het comfort er onder leidt. Hierdoor wordt ook weer energie bespaard.

Het gebruik van water in plaats van lucht als energiedrager brengt de volgende voordelen met zich mee:

• Beperking van de te transporteren luchthoeveelheid waardoor ruimtebesparing mogelijk is door een geringer benodigd vloeroppervlak voor schachten of plenumhoogte voor luchtkanalen. Dit is vooral van belang bij hoogbouw en renovaties.

• Efficiënter energiegebruik.

• Als aanvullende koeling veelal eenvoudiger te realiseren bij renovaties.

Voor het leveren van koel- of verwarmingsvermogen kan een klimaatplafond onafhankelijk van het ventilatiesysteem functioneren. In verband met een goede kwaliteit van de binnenlucht is ventilatie noodzakelijk. 

Let op!
 Wanneer lucht in de zomer onbehandeld de ruimte in wordt geblazen dan is de kans groot op condensvorming. Zorg ervoor dat ventilatielucht droog genoeg is in de zomer.

dauwEen belangrijk aspect bij koeling is de relatieve luchtvochtigheid. Lucht met een hoge temperatuur kan meer vocht bevatten dan lucht met een lage temperatuur. De lucht in een woning bevat meer vocht dan buitenlucht door vochtproductie van de mens zelf, door koken, door douchen etc. De waterdamp gaat uit de lucht door te condenseren. Waterdamp wordt weer water. Dat zie je bijvoorbeeld als je water kookt. De waterdamp stijgt op en condenseert tegen een raam of de wand. Daar zie je druppels en het raam beslaat.

Op de afbeelding zijn de blauwe balletjes de waterdamp. Bij 27 °C  is de luchtvochtigheid 20%. Als de temperatuur afneemt, stijgt de relatieve luchtvochtigheid. De hoeveelheid water blijft hetzelfde. Bij 12 °C is de luchtvochtigheid 70%. Bij 8 °C is de luchtvochtigheid 100% en dat is het dauwpunt. Dat betekent dat de waterdamp condenseert. 

Voor een vloer-/ wandkoeling of betonkernactivering betekent dit dat het vloer-, wand- of plafondoppervlak niet kouder mag worden dan de dauwpunt-temperatuur. Dit betekent niet lager dan ca. 18 °C en op hele warme vochtige dagen niet lager dan 21 °C. Ook onder vloerbedekking mag de temperatuur niet onder deze grens dalen, omdat er anders condens onder die vloerbedekking komt:

Koude leidingen, waar water met een lagere temperatuur dan de dauwpunt-temperatuur doorheen stroomt, moeten dampdicht zijn geïsoleerd. Voorkom dat vocht zich ophoopt in de isolatie of tussen buis en isolatie. Dit kan schijnbaar 'lekkage' veroorzaken.

Wand- en vloerkoeling

Door het grote koelend oppervlak van de vloer of wand hoeft het temperatuurverschil tussen de lucht in de ruimte en het oppervlak slechts klein te zijn om redelijk te kunnen koelen. De warmte wordt afgevoerd door circulatie van koud water in leidingen in de vloer of de wand. Deze koeling wordt als zeer comfortabel ervaren omdat er geen hinderlijke tocht optreedt en een gelijkmatige temperatuur in de ruimte heerst. 

Het vermogen van koeling wordt bepaald door de lengte en doorstroming van de leidingen in de vloer. Deze worden hierop berekend. Voor koeling moeten de leidingen meestal dichter op elkaar gelegd worden dan bij verwarmen. Een afstand van 100 of maximaal 150 mm is gebruikelijk. Dit heeft overigens ook in de winter het voordeel dat de aanvoertemperatuur dan lager kan zijn. 

Het afgiftesysteem voor vloerkoeling is hetzelfde als voor vloerverwarming. Een systeem met direct een isolatielaag er onder reageert veel sneller dan een systeem zonder die isolatie. Op de foto moet de dekvloer nog worden aangebracht.

Wanneer de temperatuur in de ruimte stijgt, wordt het temperatuurverschil tussen de ruimte en de vloer of wand groter en neemt de koude-afgifte dus toe, zonder ingrijpen van de gebruiker of een thermostaat. Een graad extra temperatuurverschil betekent veelal 20 of 30% extra koelcapaciteit. Het systeem is daardoor min of meer zelfregelend.

Door de grenzen aan de temperatuur is de capaciteit van vloer- en wandkoeling beperkt. De koude-afgifte van een vloer of wand bedraagt maximaal 25 W/m². Ook bij vloerkoeling moet de ontwerper dus bouwkundige maatregelen nemen om de koelvraag te beperken. 

Zonnewarmte die op een gekoelde vloer valt, wordt zeer effectief afgevoerd, zonder dat de warmte merkbaar in de ruimte komt. Het effect van vloerkoeling is op zo'n moment veel groter dan berekend. 

Om de vloer op de juiste temperatuur te houden en zo condensproblemen te voorkomen, kan de wateraanvoertemperatuur verhoogd worden door bijmenging met retourwater. Een aan-/uit-regeling op de retourtemperatuur is voor woningen minder geschikt. Er kunnen dan plaatselijk toch te lage temperaturen in de vloer optreden met condens tot gevolg.

De overgang van verwarmen naar koelen kan geregeld worden met een schakelaar, die ook de gewone thermostaat tijdelijk buiten werking stelt. Dat is een vrij primitieve regeling. Logischer is een gecombineerde koel-/verwarmingsthermostaat. Die moet dan in elk woonvertrek aangebracht worden.

Een standaard thermostaat voor verwarmen of een thermostatische radiatorventiel is niet geschikt zijn om koeling te regelen.

Verschillende airconditioneringsystemen

 • Splitsysteem enkelvoudig 

splitenkelKunnen zijn uitgerust met zuigercompressoren, rotatiecompressoren en invertercompressoren.

Toepassing: Gebruikt voor enkelvoudige ruimten.

Voordelen: Concurrerend in prijs. Eenvoudig te plaatsen en monteren. Individueel te regelen.

Nadelen: Bij grotere ruimten meerdere units nodig. Niet energie zuinig. Ventilatie niet of beperkt mogelijk.

 

• Splitsysteem duo en triple

splitdubbelKunnen zijn uitgerust met zuigercompressoren, rotatiecompressoren en invertercompressoren. 

Toepassing: Enkelvoudige ruimten in elkaars nabijheid. 

Voordelen: Concurrerend in prijs. Eenvoudig te plaatsen en monteren. Individueel te regelen. 

Nadelen: Bij grotere ruimten meerdere units nodig. Niet energie zuinig. Ventilatie niet of beperkt mogelijk.

• Multi splitsystemen VRF en RV

MultisplitAlleen koelen, veelal ook uitgevoerd als warmtepomp. Kunnen zijn uitgerust met rotatiecompressor of invertercompressor. 
Toepassing: Enkelvoudige ruimten in één gebouw. 

Voordelen: Warmtepomp kan beperkt verwarming verzorgen. Per ruimte regelbaar. Kan warmte van de ene ruimte gebruiken voor de andere (niet alle modellen). 

Nadelen: Aanleg vraagt vakkennis. Bepaalde grootte vallen onder de PED. Ventilatie niet of beperkt mogelijk.


• Luchtbehandelingskast met eigen koelmachine

luchtbeheigenkoelGrotere gebouwen met meerdere ruimte en/of grotere te behandelen oppervlakken. 

Toepassing: Grotere gebouwen met meerdere ruimte en/of grotere te behandelen oppervlakken. 

Voordelen: Koeling wordt op één plaats opgewekt en de warmte wordt op één plaats afgevoerd. Kan lucht- en watergekoeld met oppervlaktewater, bronwater of leidingwater of aangesloten op een gesloten systeem met ‘Dry Air Cooler’ of koeltoren worden uitgevoerd. Huidige toepassing steeds meer als warmtepomp waarbij de af te voeren warmte wordt (her)gebruikt voor bijv. warmwater voorziening. 

Nadelen: Aansluiten, in bedrijfstellen en inregelen met vakkennis. Zeker als het een uitvoering betreft met een separaat opgestelde luchtgekoelde condensor. Er dient een leidingnet te worden aangelegd naar de te conditioneren gebouwdelen of LB kast(en). Leidingnet vraagt specifieke aandacht voor isolatie en corrosie bij lagere temperaturen en condensatie. Temperatuurinstelling van het gekoelde water is voor groot deel bepalend voor het energie gebruik en vereist aandacht ook bij onderhoud.

 

• Koud water gekoeld aggregaat met distributie van gekoeld water naar te conditioneren ruimte

luchtbToepassing: Gebouwen met meerdere kleinere ruimten als hotels en bepaalde kantoorgebouwen 
Voordelen- en nadelen: Zijn hetzelfde als bij split en multisplit-systemen.

• Koud water gekoeld aggregaat in combinatie met fan-coil units

Koud water gekoeld aggregaat in combinatie met luchtbehandelingskast
Toepassing: Grotere gebouwen met centrale ventilatie. Kan ook worden toegepast met ventilatie en koeling/verwarming in een gecombineerd systeem waarbij de lucht variabel, afhankelijk van de gewenste conditie in de ruimte, wordt toegelaten. Mogelijk met een variabel volumesysteem of een lucht inductiesysteem. 
Voordelen: Zie luchtbehandelingskast met eigen koelmachine.  
Nadelen: Zie luchtbehandelingskast met eigen koelmachine.

Wat is zuig- rotatie – invertercompressie

Jaarlijkse keuringsplicht

1. De F gassen inspectie en keuring

Voor koelinstallaties die zijn gevuld met NH3, CO2 en Koolwaterstoffen geldt, afhankelijk van de hoeveelheid koudemiddel, voortaan een jaarlijkse keuringsplicht. Deze geldt voor:
 Koelinstallaties met een inhoud van ten minste 10 kg kooldioxide
 Koelinstallaties met een inhoud van ten minste 5 kg koolwaterstoffen
 Koelinstallaties met een inhoud van ten minste 10 en ten hoogste 1500 kg ammoniak

In de jaarlijkse preventieve keuring wordt beoordeeld of de koelinstallatie goed en veilig functioneert en of onderhoud of reparatie nodig is.
 Voor koelinstallaties waarbij ammoniak als koudemiddel gelden de voorschriften 8.3.1 tot en met 8.3.5 van de PGS 13.
 Voor koelinstallaties met koolwaterstoffen gelden de voorschriften 8.3.1 tot en met 8.3.5 van de NPR 7600.
 Voor installaties met kooldioxide gelden de voorschriften 8.3.1 tot en met 8.3.5 van de NPR 7601.

De keuring dient uitgevoerd te worden tijdens het jaarlijkse onderhoud door installatie- en onderhoudspersoneel met een vakbekwaamheidscertificaat, in dienst bij het installatiebedrijf dat tevens het onderhoud uitvoert.

Vakbekwaamheidscertificaat

Installatie- en onderhoudspersoneel dat betrokken is bij het aanleggen, wijzigen, herstellen, onderhouden, demonteren en/of verwijderen van koelsystemen met NH3, CO2 of Koolwaterstoffen dient over aangetoonde kennis en kunde te schikken in de vorm van een vakbekwaamheidscertificaat.
Alleen personeel met een vakbekwaamheidscertificaat is gemachtigd om de jaarlijkse verplichte keuring uit te voeren tijdens het jaarlijks onderhoud. Voorheen moest deze keuring door een onafhankelijk deskundige worden uitgevoerd.

De eisen voor dit persoonsgebonden vakbekwaamheidscertificaat staan omschreven in de PGS 13 (9.2), NPR 7600 (9.2) en NPR 7601 (9.2). Er kunnen aparte deelcertificaten worden behaald voor NH3, CO2 en Koolwaterstoffen.

Het vakbekwaamheidscertificaat kan behaald worden bij opleidingscentrum GO°. Meer informatie is te vinden op www.opleidingscentrum-go.nl.
Het certificaat wordt afgegeven in opdracht van de desbetreffende brancheorganisatie (in dit geval de NVKL). De certificeringsregeling is door de NVKL ondergebracht bij een volgens NEN-EN-ISO/IEC-17024 geaccrediteerde certificerende instelling. Door deze geaccrediteerde instelling wordt een register bijgehouden van gecertificeerde personen (www.certcheck.nl).

De EPBD = Richtlijn Energieprestaties van Gebouwen

gaat over het inspecteren en beoordelen van het energiegebruik van gebouwen en bekijkt ook de verkoelingsmethoden. 
 
Voor de regeling van energieprestatie van gebouwen zijn de airconditioningsystemen onderverdeeld in klassen. De klasse is afhankelijk van het vermogen van het systeem. De volgende drie klassen worden gebruikt:

• Klasse 1 (12-45) airconditioningsystemen: airconditioningsystemen met een totaal, op gebouwniveau, opgesteld nominaal koudevermogen van meer dan 12 kW tot en met 45 kW.
• Klasse 2 (45 - 270) airconditioningsystemen: airconditioningsystemen met een totaal, op gebouwniveau, opgesteld nominaal koudevermogen van meer dan 45 kW tot en met 270 kW.
• Klasse 3 (> 270) airconditioningsystemen: airconditioningsystemen met een totaal, op gebouwniveau, opgesteld nominaal koudevermogen van meer dan 270 kW.
Het gaat hierbij om het totaal geïnstalleerd koudevermogen in een gebouw, níét om het elektrisch geïnstalleerd vermogen. Een topkoeling van 10 kW valt buiten de EPBD. 

Er wordt hierbij gelet op het rendement en op de dimensionering van het systeem in verhouding tot de koudebehoefte. Controle van de dimensionering heet de dimensioneringstoets.
Ook wordt er gekeken naar het inregelen van het systeem.
 
De EPBD inspecties gaan over een breder gebied dan de F-gassen inspectie. Het doel van deze inspectie is het voorkomen van emissie, oftewel koudemiddellekkages.
 
Voor de EPBD inspectie worden de delen ‘opwekking’, ‘distributie’ en ‘afgifte’ gecontroleerd. Denk hierbij aan de gekoelde waterleidingen bij een gekoeld watersysteem. Maar ook de luchtkanalen bij een luchtverdeelsysteem. Ook de koel- en luchtdistributie in de te behandelen ruimten dient te worden geïnspecteerd. 

Onderdelen

Elke koudesysteem is samengesteld uit diverse componenten. Dit kan gedaan zijn door één fabrikant, of door verschillende. De componenten worden samengebracht in één omkasting.
Componenten die in elk koudesysteem voorkomen zijn een compressor, één of meerdere verdampers, een condensor, een expansieorgaan en leidingen die deze componenten met elkaar verbinden.

Bij een airconditioningsysteem (of installatie) is er ook altijd een ventilator aanwezig die of direct in de te conditioneren ruimte of centraal in een luchtbehandelingskast de geconditioneerde lucht naar de ruimte moet verplaatsen of door de ruimte moet verdelen. 

Bij een EPBD inspectie horen bepaalde handelingen. Deze zijn onderverdeeld in de volgende delen:

1. Algemene kennis EPBD-A;
2. Pre-inspectie;
3. Inspectie koude-opwekker;
4. Inspectie pompen en leidingen;
5. Inspectie afgifte condensorwarmte;
6. Inspectie warmtewisselaar;
7. Inspectie luchtbehandeling;
8. Inspectie regelingen;
9. Inspectie bemetering;
10. Beoordeling systeemgrootte;
11. Aandragen van alternatieven;
12. IPS rapportage maken.


ad 2. Nadat de pre-inspectie is gedaan, controleer je de plaats van de componenten. Kijk of deze hetzelfde is als op de opgegeven tekeningen en schema’s.

De volgende informatie over het comfort airconditioningsysteem heb je nodig voor een goede inspectie:
• Plaats van de compressor;
• Uitvoering van de compressor;
• Capaciteit van de compressor (koudevermogen);
• Opgenomen vermogen van de compressor;
• Plaats van de condensor;
• Uitvoering van de condensor;
• Aantal en opgenomen vermogen van de (condensor) ventilator(en);
• Plaats van de verdamper;
• Uitvoering van de verdamper;
• Aantal en opgenomen vermogen van de (verdamper)ventilator(en);
• Filters;
• Aantal en opgenomen vermogen van de transportpomp(en). 
 
Regeling
Over de regeling heb je onderstaande informatie nodig voor de keuring:
• Soort regeling (centraal/individueel);
• Bedrijfstijden, schakeling met de tijden;
• Zomer/winter schakeling.

Onderhoud
 Voor onderhoud moet je de volgende dingen weten:
• Systeemgebonden register (logboek);
• Uitgevoerd onderhoud;
• Uitvoerende van het onderhoud met naam en F-gassen erkenningsnummer;
• Uitgevoerde reparaties en veranderingen aan het systeem.  
 
Daarna inspecteer je de onderstaande onderdelen.

ad 3. De koude-opwekker

Bij de koude-opwekker kijk je onder andere of deze vrij te bereiken is, of de leidingisolatie goed is, de prestatie en naar de verhouding tussen het opgenomen elektrisch vermogen en de opgewekte koude energie. Kijk ook naar efficiënte koudeopwekking: gekoeld water temperatuurinstelling, toerenregeling voor waterpompen en andere componenten, zijn er ruimtes met permanente koudevraag en ruimtes waar gelijktijdig koelen en verwarmen plaatsvindt.
 
ad 4. Pompen en leidingen

Inspectie van de gekoelde waterleidingen, inregelafsluiters, afsluiters, filters, pompen en isolatie. 
 
ad 5. Afgifte condensorwarmte

Condensor controleren op vervuiling en corrosie. Nakijken van de temperatuurverschillen. De staat van de condensor is bijvoorbeeld heel belangrijk. Zowel lucht- als watergekoelde condensors moeten goed schoon zijn om de warmte over te kunnen dragen. Bij luchtgekoelde condensors moet het lamellenblok regelmatig schoon gemaakt worden. De aangezogen stof zorgen voor een isolerende laag waardoor warmte niet goed overgedragen wordt.
 
Een vuistregel voor een luchtgekoelde condensor is dat één graad verhoging van de condensatietemperatuur, 1% meer energiegebruik van de compressor vraagt.
De pompen in een gekoeld watersysteem en de ventilatoren in een luchtsysteem zijn energiegebruikers, ook hier geldt dat het energiegebruik mede afhankelijk is van het schoon zijn van de pomp of de ventilator.

ad 6. Warmtewisselaars (luchtbehandelingskast)

Bij warmtewisselaars gaat het over het gedeelte van het systeem waar warmte wordt opgenomen. Controleer de lamellen en lekbak op vuil,

ad 7. De luchtbehandeling

Bekijk de luchtbehandelingskast de luchtfilter, de koudebatterij en de lekbak. Een vervuild luchtfilter zal, buiten klachten over het klimaat in de te conditioneren ruimte, zorgen voor een verhoogt energiegebruik van de ventilator. Een vervuild waterfilter in een gekoeld waterleidingsysteem zal leiden tot een hoger energiegebruik van de pomp evenals een ingedeukte leiding welke hetzelfde negatieve, weerstand verhogende, effect zal geven. 
 
ad 8. Regelingen

Controleer van de regeling de kloktijden, bedrijfstijd (efficiëntie en overcapaciteit) en sensoren. Maar ook de gemeten temperatuur ten opzichte van de echte temperatuur, en of er gelijktijdige verwarming en koeling op zoneniveau plaatsvindt.
 
ad 9. Bemetering

Controle van de aanwezige meetdata: kWh meter, bedrijfsurenteller, microprocessor en Gebouw Beheer Systeem. Beoordeling van het energiegebruik

ad 10. Systeemgrootte

Naast de losse componenten, kijk je ook naar de grootte van het koudesysteem. Komt het opgestelde vermogen overeen met het benodigde koudevermogen?
Wat moet je hiervoor doen:
• Benodigde koudevermogen bepalen;
• Opgestelde koudevermogen beoordelen.

Door deze twee goed op elkaar af te stemmen, zorg je dat een systeem niet groter of kleiner is dan dat nodig is voor het gebouw. Als benodigd en opgesteld vermogen goed op elkaar zijn afgestemd, zijn er als het goed is geen comfort klachten of te hoog energiegebruik.

ad. 11

In het rapport worden ook alternatieve oplossingen voor terugdringen van energiegebruik aangedragen.
Hierbij kun je denken aan reductie van de koudevraag, bijvoorbeeld door zonwering, dakisolatie, efficiënte apparatuur, etc. 
  
ad. 12 Keurngsverslag en de IPS-tool 

Van de keuring wordt een keuringsverslag gemaakt. Hierin staan de resultaten van de controle. Maar ook de aanbevelingen voor kosten-efficiënte verbeteringen van de energieprestatie van het gekeurde systeem. Je maakt ook een inspectierapport op de standaard manier; de Installatie Performance Scan. Hierin worden de uitkomsten van de inspectie en een goed onderbouwd advies beschreven. 
 
De scan is opgebouwd uit drie onderdelen (schrijf duidelijk en gebruik blokletters bij invullen): 
1. De gegevens van de installateur. Altijd volledig invullen;
2. De gegevens van het systeem. Ook volledig invullen;
3. Inspectieonderdelen. Bestaat uit verschillende aspecten.  

De Rijksdient voor Ondernemen Nederland (RVO) heeft een tool gemaakt voor de installatie Performance Scan. Dit computerprogramma helpt je om het IPS-rapport goed in te vullen. 
Meer informatie, en de IPS-tool zelf, vind je op de installatie performance scan pagina van RVO.nl. 

In het boek "Duurzame Techniek" voor MBO zie www.huisvantechniek.nl staat het onderstaande beschreven over koeltechniek:

Basisbegrippen
- Aggregatietoestanden
- Enthalpie en Entropie
- Koelinstallaties
- Het compressie koelproces
- Verdampings- en condensatietemperatuur
- h log P diagram
- Rekenwaarden  

Industriele koeling
- Meertrapssystemen
- Cascadesystemen
- Rondpompsysteem
- Trans kritisch CO2 systeem

Duurzame koeling
- Absorptie koelinstallatie
- Warmte terugwinning
- Luchtvochtigheid
- Dauwpuntkoeler
- Klimaatbeheersing

Koudemiddelen
- Alternatieve koudemiddelen
- HFK-koudemiddelen
- Natuurlijke koudemiddelen

 

%MCEPASTEBIN%